7/A SEÇENEĞİ MALİYET HESAPLARI
Bilanço esasına göre defter tutan ve bir önceki yıl aktif toplamı 25 milyar lirayı ve net satışlar toplamı 50 milyar lirayı aşmayan işletmeler, Muhasebe Usul ve Esaslarının “ Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması “na ilişkin bölümünün “ Temel Mali Tablolarla ilgili kısmına uymakla yükümlüdürler.
Eş zamanla kayıt yönteminin kullanılması önerilen bu uygulamada , giderler yapıldıkları anda ilgili defter-i kebir hesaplarına “ Fonksiyon Esasına “ göre kaydedilirken, söz konusu giderler aynı zamanda yardımcı defterlerde hem çeşit esasına hem de ilgili gider yerlerine göre izlenir. Gider çeşitlerinin izleyeceği yardımcı defter kayıtlarının , giderlerin ait oldukları gider yerlerine de gösterecek şekilde tutulması durumunda , yöntem amacına uygun biçimde yürütülmüş olacaktır.
7/A grubu aşağıdaki hesap gruplarına kapsar.
70 Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı
71 Direkt ilk madde ve Malzeme Giderleri
72 Direkt İşçilik Giderleri
73 Genel Üretim Giderleri
74 Hizmet Üretim Maliyeti
75 Araştırma Geliştirme Giderleri
76 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri
77 Genel Yönetim Giderleri
78 Finansman Giderler
7/A hesapları yardımcı defterlerde gider çeşitlerine göre izlenir.
70- MALİYET MUHASEBESİ BAĞLANTI HESAPLARI
700- Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı :Genel Muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve genel muhasebe tarafından tutulan hesaptır.
701-Maliyet Muhasebesi Yansıtma Hesabı: Genel Muhasebe ile maliyet muhasebesi arasında bağlantıyı sağlayan ve maliyet muhasebesi tarafından tutulan ve “ 700- Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesabı” borcuna kaydedilen giderlerin, maliyet muhasebesince ilgili hesaplara aktarılmasına sağlayan hesaptır.
71 DİREKT İLKMADDE VE MALZEME GİDERLERİ
Bu grupta yer alan hesaplar, üretilen mamülün bünyesine ana madde olarak katılan ve hangi mamülden ne kadar tüketildiği , ekonomik bakımdan ayrı olarak izlenebilen ilk madde ve malzemelerde ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarını kapsar.Maliyet muhasebesinde kullanılan hesaplardır.
710- Direkt İlkmadde ve Malzeme Giderleri Hesabı
önem içinde üretimde kullanılmak üzere ana ve yardımcı üretim yerleri için depodan alınan hammaddeler bu hesabın borcuna kaydedilirken 150- ilk madde ve malzeme hesabının alacağına kayıt yapılır.
711-Direkt ilk madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda 151- Yarı Mamüller Üretim Hsesabının borcuna bu hesabın alacağına kayıt yapılır.710- Direkt ilk madde ve Malzeme Giderleri Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
712-Direkt ilk madde ve Malzeme Fiyat Farkı Hesabı: Önceden tahmin edilen hammadde giderleri ile gerçekleşen gider arasındaki olumsuz fiyat farkları bu hesabın borcuna, olumlu fiyat ve farkları bu hesabın alacağına kaydedilir.
713-Direkt ilk madde ve Malzeme Miktar Farkı Hesabı: Önceden tahmin edilmiş ilk madde ve malzeme miktarı ile gerçekleşen miktar arasındaki olumsuz miktar farkları bu hesabın borcuna, olumlu miktar farkları bu hesabın alacağına kaydedilir.
72 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
Bu grup bir mal veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen işçilik giderleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
720-Direkt İşçilik Giderleri Hesabı: Bu giderler esas üretim gider yerleri ile ilgili yerleri ile ilgili olup , belli bir mamül veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklene bilen işçilik giderlerini kapsar.
721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı: Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda “ 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler ile önceden saptınmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda önceden saptanmış direkt işçilik giderleri, maliyet unsuru olarak bu hesabın alacağı karşılığında “151- Yarı Mamüller Üretim Hesabı”na borç kaydedilir.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı işletmelerde üretim yapılmaya işçilikler olağan durumlarda bu hesabın alacağı karşılığı “680- Çalışmayan Kısım Giderleri Hesabı”nın borcuna aktarılır.
722- Direkt İşçilik Ücret Farkları Hesabı : Tahmini olarak hesaplanmış ücretlerle gerçekleşen ücretlerin arasında oluşan farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz ücret farkları hesabın borcuna, olumlu ücret farkları hesabın alacağına kaydedilir.
723- Direkt İşçilik Süre(Zaman)Farkları Hesabı: Tahmini olarak hesaplanmış süre ile gerçekleşen süreler arasında oluşan farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz süre farkları bu hesabın borcuna olumlu süre farkları alacağına kaydedilir
73-GENELT ÜRETİM GİDERLERİ
Bu grup işletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt ilk madde ve malzeme ve direkt işçilik dışında kalan giderlerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur
730- Genel Üretim Giderleri Hesabı: İşletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt işçilik ve direkt ilk madde ve malzeme dışında endirekt malzeme, endirekt işçilik vb giderlerin izlendiği hesaptır
Bu giderlerin,
Üretim ve hizmet maliyeti ile ilgili bir gider niteliğini taşıması,
Çeşit ve değer yönü ile doğrudan doğruya değil ancak dağıtım yoluyla üretim ve hizmet maliyetlerine yansıtılabilir nitelikte olması , gerekir.
Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında “731-Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
731- Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları Hesabı: Gerçekleşen genelt üretim giderleri ile tahmini genel üretim giderleri arasındaki olumlu ya da olumsuz bütçe farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
733- Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları Hesabı: Gerçekleşen genel üretim giderleri ile tahmini genel üretim giderleri arasında olumlu ya da olumsuz verimlilik farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
734- Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları Hesabı: Gerçekleşen genel üretim giderleri ile tahmini genelt üretim giderleri arasındaki olumlu ya da olumsuz kapasite farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
74-HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
Bu grup hizmet işletmeleri ile ilgilidir. Hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarda yer alan hesaplar kullanılmaz. Bu hesaplar yerine bu gruptaki hesaplar kullanılır. Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaplar bu grupta yer alır.
740- Hizmet Üretim Maliyeti:Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap “ 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma” hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış hizmet maliyetini oluşturan giderler , fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda “740- Hizmet üretim maliyet hesabı”nın borcuna kaydedilen tutarları bu hesabın alacağı karşılığı “622- Hizmet üretim maliyeti hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
742- Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları: Gerçekleşen hizmet üretim maliyetleri ile tahmini hizmet üretim maliyeti arasındaki ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
75-ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ
Bu grup araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
750- Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Hesabı: Üretilen mamüllerin maliyetini düşürmek, satışları arttırmak , bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak , satış ve Pazarlama faaliyetlerini geliştirmek ve diğer bir deyişle ticari alana uygulanması için yapılan giderlerin kaydedildiği hesaptır. Dönem sonları bu hesap , “751- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
751- Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktarılması amacıyla kullanılan hesaptır.
752- Araştırma Ve Geliştirme Gider Farkları Hesabı: Araştırma ve geliştirme gerçekleşen giderleri ile önceden saptanmış giderler arasında olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
76- PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
Bu grup Pazarlama, satış ve dağıtım faaliyetleri ile ilgili gider , yansıtma ve fark hesaplarında oluşur.
760-Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Hesabı: Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı:Mamülün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler ve hesaba borç kaydedilir.Dönem sonlarında bu hesap “761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktırılması amacıyla kullanılan hesaptır.
762-Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı: Gerçekleşen Pazarlama giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
77- GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
Bu grup yönetim fonksiyonu ile ilgili gider , yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
770-Genel Yönetim Giderleri Hesabı: Bir işletmenin yönetim fonksiyonları , işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu , büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, “771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktarılması amacıyla kullanılan hesaptır.
772- Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı: Gerçekleşen yönetim giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
78-FİNANSMAN GİDERLERİ
Bu grupta işletmenin borçlandığı tutarlarla ilgili olarak katlanılan ve varlıkların maliyetine eklenmemiş bulunan faiz ve benzeri giderlerle, yansıtma ve fark hesapları yer alır.
780-Finansman Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon ve benzeri giderler bu hesaba borç olarak kaydedilir.
782-Finansman Giderleri Fark Hesabı: Gerçekleşen finansman giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
0-9 GİDER ÇEŞİTLERİ
Gider çeşitleri hesapları , mal ve hizmet üretiminde katlanılması gereken maliyetlerin bünyesindeki harcama çeşitlerini ifade eder.Bu hesaplar, kuruluşların bünyelerine uygun biçimde detaylandırılır.Gider çeşitleri hesaplarının sabit, değişken ve yan değişken olarak gruplandırılması mümkündür. Gruplar içindeki gider çeşitlerinin sabit, değişken ve yarı değişken biçimde ayrımı işletmelerin kendi ihtiyaç ve inisiyatiflerine bırakılmıştır.
Gider çeşitleri hesaplarının kodlamasında aşağıda belirtilen sınıflama esas alınmıştır.
Gider hesapları grupları:
İlk madde ve malzeme
Memur ücret ve giderleri
Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
Çeşitli giderler
Vergi, resim ve harçlar
Amortismanlar ve tükenme payları
Finansman giderleri
0.İlk madde ve Malzeme Giderleri: Mal ve hizmetlerin Üretilmesini, işletme faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla tüketilen her türlü direkt ilk madde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışarıyla yaptırılan işleri kapsar.
1.İşçi Ücret ve Giderleri: İşletme faaliyetlerini yürütmek üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen, (Esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri. S sigorta işveren primi, gece pirimi, hafta tatili, genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler gibi) her türlü tutarları kapsar.
2.Memur Ücret ve Giderleri:İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetler gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen her türlü tutarları kapsar.
3.Yürütmek, üretim Pazarlama ve diğer hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla dışardan sağlanan fayda ve hizmetler Ş(elektrik,su ,gaz bakım ve onarım haberleşme. Nakliye ile diğer fayda ve hizmetler) için yapılan giderleri kapsar.
4.Çeşitli Giderler: Yukarıda belirtilen giderler dışında , işletme faaliyetlerini sürdürmek için yapılması gerekli olan giderleri kapsar. Sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk giderleri dava icra ve noter giderleri. İştirak payı ve aidat giderleri, çeşitli giderler gibi giderler bu grupta yer alır.
5.Vergi, Resim ve Harçlar: Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider niteliğindeki vergi resim ve harçları kapsar.
6.Amortismanlar ve Tükenme Payları: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile , özel tükenmeye tabi varlıklar için ayrılan amortismanlar gideri ile tükenme payları kapsar.
7.Finansman Giderleri: İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacına karşılamak üzere yaptığı kısa ve uzun vadeli borçlanmaların faiz, komisyon ve kur farklarını kapsar.
10-99 GİDER YERLERİ
Gider yeri, üretim ve hizmetlerin yapıldığı ve maliyetlerin oluştuğu , örgütün bir birimi ya da birim içindeki bir yeri ifade eder. Giderlerin planlanması, kontrol edilmesi ve bu giderlerin dengeli bir biçimde toplanıp dağıtılması sağlar. Gider yerlerinin saptanmasında genellikle kuruluşların organizasyon şeması esas alınır.
Gider yerleri aşağıdaki gibi bölümlenir.
Esas üretim gider yerleri
Yardımcı üretim gider yerleri
Yardımcı hizmet gider yerleri
Yatırım gider yerleri
Üretim yerleri yönetimi gider yerleri
Araştırma ve geliştirme gider yerleri
Pazarlama satış ve dağıtım gider yerleri
Genelt yönetim gider yerleri
Gider yerlerinin bölümlenmesinde yukarıda verilen gider yerleri gruplanması esas olmakla beraber, kuruluşların işletme faaliyet alanı ile faaliyetin teknolojik akımına uygun olarak açılacak gider yerleri, bu verilen ana grup başlıkları altında yer ala bilir
7/A HESAPLARI DÖNEM SONU KAYDI
ÜRETİM İŞLETMELERİ
_______31.12.2008_______________borç_________________alacak
151.Yarı mamüller. Üretim hs. Xxxx
711-direkt ilk madde ve malzeme gideri yansıtma hs. Xxxx
721-direkt işçilik gideri yansıtma hs xxxx
731-genelt üretim giderleri yansıtma hs. Xxxx
_______/_______________________borç__________________alacak
711-direkt ilk madde ve malzeme gideri yansıtma hs xxxx
721-direkt işçilik gideri yansıtma hs. xxxx
731-genelt üretim giderleri yansıtma hs xxxx
710-direkt ilk madde ve malzeme gideri hs xxxx
721-direkt işçilik gideri hs xxxx
731-genelt üretim giderleri hs xxxx
______/_________________________borç_________________alacak
152-mamüller hs xxxx
151-Yarı mamüller - üretim hs xxxx
_________________/_____________________
TİCARET İŞLETMELERİ
_________31.12.2008______________borç_________________alacak
630-araştırma ve geliştirme giderleri hs xxxx
631-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
632-genelt yönetim giderleri hs xxxx
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
______________/_________________borç_________________alacak
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
750-araştırma ve geliştirme gjderleri hs xxxx
760-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
770-genel yönetim giderleri hs xxxx
___________/_____________
FİNANSMAN GİDERLERİ
_________31.12.2008_______________borç________________alacak
660-kısa vadeli borçlanma giderleri hs xxxx
661-uzun vadeli borçlanma giderleri hs xxxx
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
_____________/___________________borç________________alacak
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
780-finansman giderleri hs xxxx
_____________/______________
HİZMET İŞLETMELERİ
____________31,12,2008____________borç________________alacak
630-araştırma ve geliştirme giderleri hs. Xxxx
631-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs. xxxx
632-genel yönetim giderleri hs xxxx
660-kısa vadeli borçlanma giderleri hs. xxxx
661-uzun vadeli borçlanma giderleri hs. xxxx
622-hizmet üretim maliyeti hs. xxxx
751-araştırma ve geliştirem giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama ve satış ve dağıtım giderleri yansıtmahsxxx
771-genelt yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
741-hizmet üretim maliyeti yansıtma hs xxxx
_____________/_____________________borç______________alacak
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs. Xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
781finansman giderleri yansıtma hs xxxx
741-hizmet üretim maliyeti yansıtma hs xxxx
750-araştırma ve geliştirme giderleri hs xxxx
760-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
770-genel yönetim giderleri hs xxxx
780-finansman giderleri hs xxxx
740-hizmet üretim maliyeti hs xxxx
_______________________/_________________________________
önem içinde üretimde kullanılmak üzere ana ve yardımcı üretim yerleri için depodan alınan hammaddeler bu hesabın borcuna kaydedilirken 150- ilk madde ve malzeme hesabının alacağına kayıt yapılır.
711-Direkt ilk madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda 151- Yarı Mamüller Üretim Hsesabının borcuna bu hesabın alacağına kayıt yapılır.710- Direkt ilk madde ve Malzeme Giderleri Hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
712-Direkt ilk madde ve Malzeme Fiyat Farkı Hesabı: Önceden tahmin edilen hammadde giderleri ile gerçekleşen gider arasındaki olumsuz fiyat farkları bu hesabın borcuna, olumlu fiyat ve farkları bu hesabın alacağına kaydedilir.
713-Direkt ilk madde ve Malzeme Miktar Farkı Hesabı: Önceden tahmin edilmiş ilk madde ve malzeme miktarı ile gerçekleşen miktar arasındaki olumsuz miktar farkları bu hesabın borcuna, olumlu miktar farkları bu hesabın alacağına kaydedilir.
72 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
Bu grup bir mal veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklenebilen işçilik giderleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
720-Direkt İşçilik Giderleri Hesabı: Bu giderler esas üretim gider yerleri ile ilgili yerleri ile ilgili olup , belli bir mamül veya hizmetin üretim maliyetine doğrudan doğruya yüklene bilen işçilik giderlerini kapsar.
721-Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma Hesabı: Fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda “ 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı”nın borcuna gider çeşidi olarak kaydedilen giderler ile önceden saptınmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda önceden saptanmış direkt işçilik giderleri, maliyet unsuru olarak bu hesabın alacağı karşılığında “151- Yarı Mamüller Üretim Hesabı”na borç kaydedilir.Fiili maliyet yönteminin uygulandığı işletmelerde üretim yapılmaya işçilikler olağan durumlarda bu hesabın alacağı karşılığı “680- Çalışmayan Kısım Giderleri Hesabı”nın borcuna aktarılır.
722- Direkt İşçilik Ücret Farkları Hesabı : Tahmini olarak hesaplanmış ücretlerle gerçekleşen ücretlerin arasında oluşan farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz ücret farkları hesabın borcuna, olumlu ücret farkları hesabın alacağına kaydedilir.
723- Direkt İşçilik Süre(Zaman)Farkları Hesabı: Tahmini olarak hesaplanmış süre ile gerçekleşen süreler arasında oluşan farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz süre farkları bu hesabın borcuna olumlu süre farkları alacağına kaydedilir
73-GENELT ÜRETİM GİDERLERİ
Bu grup işletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt ilk madde ve malzeme ve direkt işçilik dışında kalan giderlerle ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur
730- Genel Üretim Giderleri Hesabı: İşletmenin üretimi ve bu üretime bağlı hizmetler için yapılan direkt işçilik ve direkt ilk madde ve malzeme dışında endirekt malzeme, endirekt işçilik vb giderlerin izlendiği hesaptır
Bu giderlerin,
Üretim ve hizmet maliyeti ile ilgili bir gider niteliğini taşıması,
Çeşit ve değer yönü ile doğrudan doğruya değil ancak dağıtım yoluyla üretim ve hizmet maliyetlerine yansıtılabilir nitelikte olması , gerekir.
Tahakkuk eden giderler bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında “731-Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
731- Genel Üretim Giderleri Bütçe Farkları Hesabı: Gerçekleşen genelt üretim giderleri ile tahmini genel üretim giderleri arasındaki olumlu ya da olumsuz bütçe farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
733- Genel Üretim Giderleri Verimlilik Farkları Hesabı: Gerçekleşen genel üretim giderleri ile tahmini genel üretim giderleri arasında olumlu ya da olumsuz verimlilik farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
734- Genel Üretim Giderleri Kapasite Farkları Hesabı: Gerçekleşen genel üretim giderleri ile tahmini genelt üretim giderleri arasındaki olumlu ya da olumsuz kapasite farklarının izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
74-HİZMET ÜRETİM MALİYETİ
Bu grup hizmet işletmeleri ile ilgilidir. Hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarda yer alan hesaplar kullanılmaz. Bu hesaplar yerine bu gruptaki hesaplar kullanılır. Hizmet işletmelerinin üretim maliyetlerinin izlenmesinde kullanılan hesaplar bu grupta yer alır.
740- Hizmet Üretim Maliyeti:Hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları bu hesabın borcuna kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap “ 741- Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma” hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
741-Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı: Önceden saptanmış maliyet yöntemlerinin uygulandığı durumlarda, önceden saptanmış hizmet maliyetini oluşturan giderler , fiili maliyet yönteminin uygulandığı durumlarda “740- Hizmet üretim maliyet hesabı”nın borcuna kaydedilen tutarları bu hesabın alacağı karşılığı “622- Hizmet üretim maliyeti hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
742- Hizmet Üretim Maliyeti Fark Hesapları: Gerçekleşen hizmet üretim maliyetleri ile tahmini hizmet üretim maliyeti arasındaki ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
75-ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME GİDERLERİ
Bu grup araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile ilgili gider, yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
750- Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Hesabı: Üretilen mamüllerin maliyetini düşürmek, satışları arttırmak , bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak , satış ve Pazarlama faaliyetlerini geliştirmek ve diğer bir deyişle ticari alana uygulanması için yapılan giderlerin kaydedildiği hesaptır. Dönem sonları bu hesap , “751- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
751- Araştırma Ve Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktarılması amacıyla kullanılan hesaptır.
752- Araştırma Ve Geliştirme Gider Farkları Hesabı: Araştırma ve geliştirme gerçekleşen giderleri ile önceden saptanmış giderler arasında olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
76- PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ
Bu grup Pazarlama, satış ve dağıtım faaliyetleri ile ilgili gider , yansıtma ve fark hesaplarında oluşur.
760-Pazarlama Satış Ve Dağıtım Giderleri Hesabı: Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabı:Mamülün stoklara verildiği ve hizmetin tamamlandığı andan itibaren bu mal ve hizmetlerin alıcılara teslimine kadar yapılan giderler ve hesaba borç kaydedilir.Dönem sonlarında bu hesap “761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
761- Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktırılması amacıyla kullanılan hesaptır.
762-Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Fark Hesabı: Gerçekleşen Pazarlama giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
77- GENEL YÖNETİM GİDERLERİ
Bu grup yönetim fonksiyonu ile ilgili gider , yansıtma ve fark hesaplarından oluşur.
770-Genel Yönetim Giderleri Hesabı: Bir işletmenin yönetim fonksiyonları , işletme politikasının tayini, organizasyon ve kadro kuruluşu , büro hizmetleri, kamu ilişkileri, güvenlik, hukuk işleri, personel işleri, kredi ve tahsilatı da kapsayan muhasebe ve mali işler servislerin giderleri bu hesaba borç kaydedilir. Dönem sonlarında bu hesap, “771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı” ile karşılaştırılarak kapatılır.
771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı: Dönem sonunda giderin gelir tablosu hesabına aktarılması amacıyla kullanılan hesaptır.
772- Genel Yönetim Gider Farkları Hesabı: Gerçekleşen yönetim giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır.Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
78-FİNANSMAN GİDERLERİ
Bu grupta işletmenin borçlandığı tutarlarla ilgili olarak katlanılan ve varlıkların maliyetine eklenmemiş bulunan faiz ve benzeri giderlerle, yansıtma ve fark hesapları yer alır.
780-Finansman Giderleri Hesabı: İşletme faaliyetlerinin aksamadan yürütülebilmesi amacıyla borçlanılan tutarlarla ilgili faiz, kur farkları, komisyon ve benzeri giderler bu hesaba borç olarak kaydedilir.
782-Finansman Giderleri Fark Hesabı: Gerçekleşen finansman giderleri ile tahmini giderler arasındaki olumlu ya da olumsuz farkların izlendiği hesaptır. Olumsuz farklar hesabın borcuna olumlu farklar ise alacağına kaydedilir.
0-9 GİDER ÇEŞİTLERİ
Gider çeşitleri hesapları , mal ve hizmet üretiminde katlanılması gereken maliyetlerin bünyesindeki harcama çeşitlerini ifade eder.Bu hesaplar, kuruluşların bünyelerine uygun biçimde detaylandırılır.Gider çeşitleri hesaplarının sabit, değişken ve yan değişken olarak gruplandırılması mümkündür. Gruplar içindeki gider çeşitlerinin sabit, değişken ve yarı değişken biçimde ayrımı işletmelerin kendi ihtiyaç ve inisiyatiflerine bırakılmıştır.
Gider çeşitleri hesaplarının kodlamasında aşağıda belirtilen sınıflama esas alınmıştır.
Gider hesapları grupları:
İlk madde ve malzeme
Memur ücret ve giderleri
Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
Çeşitli giderler
Vergi, resim ve harçlar
Amortismanlar ve tükenme payları
Finansman giderleri
0.İlk madde ve Malzeme Giderleri: Mal ve hizmetlerin Üretilmesini, işletme faaliyetlerinin devamlılığını sağlamak amacıyla tüketilen her türlü direkt ilk madde ve malzeme, endirekt malzeme ve üretimle ilgili dışarıyla yaptırılan işleri kapsar.
1.İşçi Ücret ve Giderleri: İşletme faaliyetlerini yürütmek üretim ve hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan işçiler için tahakkuk ettirilen, (Esas işçilik, fazla mesai, üretim primleri, ikramiyeler, yıllık izin ücretleri. S sigorta işveren primi, gece pirimi, hafta tatili, genel tatil ücretleri, her türlü sosyal yardımlar ve işçilere ait diğer giderler gibi) her türlü tutarları kapsar.
2.Memur Ücret ve Giderleri:İşletme faaliyetlerini yürütmek, üretim ve hizmetler gerçekleştirmek amacıyla çalıştırılan aylıklı yönetici, memur, büro personeli vb. için tahakkuk ettirilen her türlü tutarları kapsar.
3.Yürütmek, üretim Pazarlama ve diğer hizmetleri gerçekleştirmek amacıyla dışardan sağlanan fayda ve hizmetler Ş(elektrik,su ,gaz bakım ve onarım haberleşme. Nakliye ile diğer fayda ve hizmetler) için yapılan giderleri kapsar.
4.Çeşitli Giderler: Yukarıda belirtilen giderler dışında , işletme faaliyetlerini sürdürmek için yapılması gerekli olan giderleri kapsar. Sigorta giderleri, kira giderleri, yolluk giderleri dava icra ve noter giderleri. İştirak payı ve aidat giderleri, çeşitli giderler gibi giderler bu grupta yer alır.
5.Vergi, Resim ve Harçlar: Mevzuat gereğince tahakkuk ettirilen gider niteliğindeki vergi resim ve harçları kapsar.
6.Amortismanlar ve Tükenme Payları: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile , özel tükenmeye tabi varlıklar için ayrılan amortismanlar gideri ile tükenme payları kapsar.
7.Finansman Giderleri: İşletmenin gerek yatırım gerekse işletme sermayesi ihtiyacına karşılamak üzere yaptığı kısa ve uzun vadeli borçlanmaların faiz, komisyon ve kur farklarını kapsar.
10-99 GİDER YERLERİ
Gider yeri, üretim ve hizmetlerin yapıldığı ve maliyetlerin oluştuğu , örgütün bir birimi ya da birim içindeki bir yeri ifade eder. Giderlerin planlanması, kontrol edilmesi ve bu giderlerin dengeli bir biçimde toplanıp dağıtılması sağlar. Gider yerlerinin saptanmasında genellikle kuruluşların organizasyon şeması esas alınır.
Gider yerleri aşağıdaki gibi bölümlenir.
Esas üretim gider yerleri
Yardımcı üretim gider yerleri
Yardımcı hizmet gider yerleri
Yatırım gider yerleri
Üretim yerleri yönetimi gider yerleri
Araştırma ve geliştirme gider yerleri
Pazarlama satış ve dağıtım gider yerleri
Genelt yönetim gider yerleri
Gider yerlerinin bölümlenmesinde yukarıda verilen gider yerleri gruplanması esas olmakla beraber, kuruluşların işletme faaliyet alanı ile faaliyetin teknolojik akımına uygun olarak açılacak gider yerleri, bu verilen ana grup başlıkları altında yer ala bilir
7/A HESAPLARI DÖNEM SONU KAYDI
ÜRETİM İŞLETMELERİ
_______31.12.2008_______________borç_________________alacak
151.Yarı mamüller. Üretim hs. Xxxx
711-direkt ilk madde ve malzeme gideri yansıtma hs. Xxxx
721-direkt işçilik gideri yansıtma hs xxxx
731-genelt üretim giderleri yansıtma hs. Xxxx
_______/_______________________borç__________________alacak
711-direkt ilk madde ve malzeme gideri yansıtma hs xxxx
721-direkt işçilik gideri yansıtma hs. xxxx
731-genelt üretim giderleri yansıtma hs xxxx
710-direkt ilk madde ve malzeme gideri hs xxxx
721-direkt işçilik gideri hs xxxx
731-genelt üretim giderleri hs xxxx
______/_________________________borç_________________alacak
152-mamüller hs xxxx
151-Yarı mamüller - üretim hs xxxx
_________________/_____________________
TİCARET İŞLETMELERİ
_________31.12.2008______________borç_________________alacak
630-araştırma ve geliştirme giderleri hs xxxx
631-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
632-genelt yönetim giderleri hs xxxx
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
______________/_________________borç_________________alacak
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
750-araştırma ve geliştirme gjderleri hs xxxx
760-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
770-genel yönetim giderleri hs xxxx
___________/_____________
FİNANSMAN GİDERLERİ
_________31.12.2008_______________borç________________alacak
660-kısa vadeli borçlanma giderleri hs xxxx
661-uzun vadeli borçlanma giderleri hs xxxx
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
_____________/___________________borç________________alacak
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
780-finansman giderleri hs xxxx
_____________/______________
HİZMET İŞLETMELERİ
____________31,12,2008____________borç________________alacak
630-araştırma ve geliştirme giderleri hs. Xxxx
631-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs. xxxx
632-genel yönetim giderleri hs xxxx
660-kısa vadeli borçlanma giderleri hs. xxxx
661-uzun vadeli borçlanma giderleri hs. xxxx
622-hizmet üretim maliyeti hs. xxxx
751-araştırma ve geliştirem giderleri yansıtma hs xxxx
761-Pazarlama ve satış ve dağıtım giderleri yansıtmahsxxx
771-genelt yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
781-finansman giderleri yansıtma hs xxxx
741-hizmet üretim maliyeti yansıtma hs xxxx
_____________/_____________________borç______________alacak
751-araştırma ve geliştirme giderleri yansıtma hs. Xxxx
761-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri yansıtma hs xxxx
771-genel yönetim giderleri yansıtma hs xxxx
781finansman giderleri yansıtma hs xxxx
741-hizmet üretim maliyeti yansıtma hs xxxx
750-araştırma ve geliştirme giderleri hs xxxx
760-Pazarlama satış ve dağıtım giderleri hs xxxx
770-genel yönetim giderleri hs xxxx
780-finansman giderleri hs xxxx
740-hizmet üretim maliyeti hs xxxx
_______________________/_________________________________
